Mantolama malzemeleri: EPS, XPS ve taş yünü ne fark eder?

Mantolama malzemeleri nelerdir?

Mantolamada en çok kullanılan üç malzeme EPS, XPS ve taş yünüdür. Üçü de dış duvarın üstüne levha hâlinde yapıştırılıp dübellenir ve ısının duvardan kaçmasını yavaşlatır. Aralarındaki fark; suya, ateşe ve buhara karşı davranışlarında, ağırlıklarında ve binanın neresinde kullanıldıklarındadır. Mantolamanın kendisini ve soğuk iklimde neden kalın olduğunu ısı yalıtımı yazısında anlattık.

EPS, XPS ve taş yünü

EPS, genleştirilmiş polistirendir: küçük taneciklerin buharla şişirilip kalıplanmasıyla üretilir. Hafiftir, kolay kesilir ve cephe mantolamasında en yaygın malzemedir. Beyaz levhaların yanında, içine grafit katılmış gri levhalar da vardır; bunlar aynı kalınlıkta ısıyı biraz daha az iletir. EPS uzun süre doğrudan güneşte kalmamalıdır; sıvanın altında kalınca korunur.

XPS, ekstrüde polistirendir: eriyik bir hamurun kalıptan sürekli çekilmesiyle üretilir. Gözenekleri kapalı ve dokusu sıkıdır; suyu çok az emer ve basınca dayanıklıdır. Bu yüzden toprakla ya da suyla temas eden yerlerde, temel duvarlarında, bodrumda, zemine oturan döşemelerde, duvarın zemine yakın dip kısmında ve teras çatılarda tercih edilir.

Taş yünü, bazalt gibi volkanik kayaçların eritilip lif hâline getirilmesiyle elde edilir. Yanmaz sınıftadır; buhar geçirgendir, yani duvardaki nemin dışarı çıkmasına izin verir; sesi de iyi yutar. Polistiren levhalardan daha ağırdır ve daha çok dübel ister. Islandığında yalıtım gücü düşer; bu yüzden uygulama sırasında ve sonrasında kuru tutulması önemlidir.

Hangisi nerede seçilir?

Seçimi binanın yüksekliği, yangın kuralları, duvarın yapısı ve o bölümün suyla ilişkisi belirler. Çoğu binada birden fazla malzeme birlikte kullanılır: cephenin büyük kısmında EPS ya da taş yünü, zemine yakın dip kısımda XPS. Yangın kurallarının yanmaz malzeme istediği yüksek binalarda taş yünü öne çıkar; bazı cephelerde katlar arasında taş yünü şeritler yangın bariyeri olarak kullanılır.

Malzeme kadar kalınlık ve uygulama da önemlidir. Levhaların arasında boşluk kalmaması, köşelerin ve pencere çevrelerinin kesintisiz yalıtılması, malzemenin seçiminden daha çok fark yaratabilir.

Evinizde nerede karşınıza çıkar?

Mantolama, bina bitince sıvanın altında kalır ve görünmez. Hangi malzemenin kullanıldığı projede, yalıtım hesabında ve şartnamede yazar. Cephe bittikten sonra levhanın türünü dışarıdan anlamak mümkün değildir; ama sıvadaki çatlaklar, köşelerde kabarmalar ya da sıvanın üstünde beliren dübel izleri, uygulamayla ilgili bir şey söyleyebilir. Erzurum gibi kışı uzun bir şehirde zemine yakın kısımlar kar ve suyla uzun süre temas eder; bu yüzden oralarda suyu az emen malzemenin seçilmesi, duvarı donma-çözülmenin etkisinden de korur.

Terimlerin bir projede nasıl göründüğüne bakmak isterseniz, aşağıdan devam eden projelerimize ve daire kâşifine geçebilirsiniz.