Yerden ısıtma nasıl çalışır, soğuk iklimde ne değişir?

Yerden ısıtma nasıl çalışır?

Yerden ısıtmada, döşemenin içine kıvrımlar hâlinde yerleştirilen ince borulardan ılık su dolaşır. Su ısısını önce çevresindeki şapa, oradan zemin kaplamasına ve odaya verir. Böylece oda tek bir sıcak noktadan değil, bütün döşemeden ısınır. Isıyı radyatörden daha düşük sıcaklıktaki suyla taşıdığı için kazanla da ısı pompasıyla da verimli çalışabilir.

Bu sistemin temel fikri basittir: ısıtan yüzey büyüdükçe o yüzeyin çok sıcak olmasına gerek kalmaz. Radyatör küçük bir yüzeyi çok ısıtır; yerden ısıtma bütün döşemeyi biraz ısıtır. Odadaki kişi bunu, ayakları sıcak ve hava ağırlaşmamış bir oda olarak hisseder.

Döşemenin katmanları

Yerden ısıtmalı bir döşeme aşağıdan yukarıya birkaç katmandan oluşur. En altta binanın taşıyıcı döşemesi vardır. Onun üstüne, ısının aşağıya kaçmaması için bir yalıtım levhası serilir. Borular bu levhanın üstüne sabitlenir ve şapla kapatılır; en üste seramik, taş, ahşap ya da uygun bir laminat gibi kaplama gelir. Duvar diplerinde şapın ısınıp genleşebilmesi için ince bir kenar bandı bırakılır.

Her odanın ya da bölümün boruları, genellikle holde ya da girişte duran bir kollektöre bağlanır. Kollektör, suyu odalara dağıtan ve her devrenin ayrı ayarlanmasına imkân veren bir dağıtıcıdır. Sistemin yapısına göre odalar ayrı termostatlarla da kontrol edilebilir.

Radyatörden farkı

Radyatör çevresindeki havayı ısıtır; ısınan hava tavana yükselir, soğuyunca aşağı iner. Odada sürekli bir hava hareketi olur ve tavana yakın kısım sıcakken ayak hizası serin kalabilir. Yerden ısıtmada ısı aşağıdan gelir ve odanın bütününe yayılır; ayak ile baş hizası arasındaki sıcaklık farkı azdır, hava daha sakin dolaşır.

Duvarlar da serbest kalır. Radyatörün durduğu pencere altları ve duvar önleri boşaldığı için eşya yerleşimi kolaylaşır; büyük pencerelerin önü açık kalabilir. Temizlenecek ya da boyanacak bir radyatör de olmaz.

Buna karşılık yerden ısıtma yavaş tepki verir. Döşemenin ısınması da soğuması da zaman alır; odayı kısa sürede ısıtmak için değil, uzun süre dengeli tutmak için uygundur. Kaplama seçimi de önem kazanır: kalın halılar, kilimler ve döşemeyi kaplayan büyük mobilyalar ısının odaya geçmesini yavaşlatır. Ahşap ve laminat kaplamalarda, yerden ısıtmaya uygun olduğu belirtilen ürünler kullanılır.

Borular şapın içinde kaldığı için onlara sonradan ulaşmak zordur. Bu yüzden borular döşenirken ek yeri olmadan tek parça çekilir, şap dökülmeden önce basınç altında denenir ve yerleri tesisat planına işlenir.

Soğuk iklimde ne değişir?

Soğuk bir iklimde ısıtma mevsimi uzundur ve sistem aylarca çalışır. Düşük sıcaklıkta çalışan bir sistemin üstünlükleri bu uzun sürede birikir: oda dengeli ısınır, kazan ya da ısı pompası kendine uygun bir düzeyde çalışır. Taş ya da seramik bir zeminin kışın ayağa soğuk gelmesi gibi sorunlar da ortadan kalkar.

Yerden ısıtma, iyi yalıtılmış bir binada en verimli sonucu verir. Isı kaybı az olan bir dairede döşemenin biraz ılık olması odayı ısıtmaya yeter; ısı kaybı büyük bir dairede ise sistem zorlanır. Döşemenin altındaki yalıtım da en az duvarlar kadar önemlidir: zemine, ısıtılmayan bir otoparka ya da dış havaya bakan döşemelerde, ısının aşağı değil odaya gitmesini bu yalıtım sağlar. Duvar ve çatı yalıtımının soğuk iklimdeki rolünü ısı yalıtımı yazısında, levhaların farkını da mantolama malzemeleri yazısında anlattık.

Büyük pencereler soğuk yüzeylerdir; önlerinde soğuyan hava aşağı iner. Radyatörün pencere altına konmasının bir nedeni budur. Yerden ısıtmada ise borular pencere önü gibi soğuk yüzeylerin yanında çoğu zaman daha sık döşenir; iyi yalıtımlı bir pencerede bu etki zaten küçüktür.

Katın yeri de farkı etkiler. Altında ısıtılan bir daire bulunan orta katlarda döşemeden kayıp azdır; zemin katta ya da otoparkın üstündeki dairede döşeme yalıtımı daha çok iş görür. Katların farkını kaçıncı kat yazısında ele aldık.

Evinizde nerede karşınıza çıkar?

Yerden ısıtmalı bir dairede radyatör görmezsiniz; holde ya da bir dolabın içinde kollektörü, duvarlarda da varsa oda termostatlarını görürsünüz. Döşeme kaplaması, halı seçimi ve mobilyaların ayaklı olup olmaması sistemin rahat çalışmasını etkiler. Döşemede delik açılacak bir iş yapılacaksa, boruların yeri tesisat planından öğrenilir. Sistemin ısıtma mevsimi başında düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerekiyorsa devrelerin havasının alınması da bakımın bir parçasıdır.

Devam eden projelerimizden Sue Park Suites ve New Boulevard sayfalarının künyesinde ısıtma, yerden ısıtma olarak yazıyor. Tamamlanan projelerimizden Hasbahçe'nin olanakları arasında da yerden ısıtma var.

Erzurum'da

Erzurum'da yılın yarısı ısıtma mevsimidir ve kış geceleri çok soğuk geçer. Böyle bir iklimde ısıtma sisteminin kısa süre içinde ne kadar güçlü ısıttığından çok, aylar boyunca ne kadar dengeli ve sessiz çalıştığı önem kazanır. Yerden ısıtma doğalgaz kazanıyla da ısı pompasıyla da kullanılabilir; ikisinde de iyi yalıtılmış bir bina ve doğru döşenmiş bir döşemeyle birlikte düşünülür.

Erzurum'da inşa ettiğimiz binaları kat kat görmek isterseniz, aşağıdan devam eden projelerimize ve daire kâşifine geçebilirsiniz.