Kaçıncı kat? Alt, orta ve üst katlar; soğuk iklimde çatı katı

Kaçıncı kat daire alınmalı?

Kaçıncı kat sorusunun herkes için geçerli tek bir doğru cevabı yoktur; her katın kendine göre artıları ve eksileri vardır. Alt katların erişimi kolaydır ve bahçeye ya da sokağa yakındır. Orta katlar ısı ve ses bakımından dengelidir. Üst katlar daha çok ışık ve manzara alır, ama çatıya ve rüzgâra yakındır. Hangi katın uygun olduğu evde kimin yaşayacağına, dairenin hangi yöne baktığına ve binanın nasıl yapıldığına bağlıdır.

Bu yazıda katları üç grupta ele alıyoruz: zemine yakın alt katlar, binanın ortasındaki katlar ve çatıya yakın üst katlar. Aradaki sınır binadan binaya değişir; yedi konut katı olan bir binada alt, orta ve üst katlar kabaca üçte birlik dilimler olarak düşünülebilir.

Alt, orta ve üst katlar

Alt katların en büyük artısı erişimdir. Asansör beklemeden ya da birkaç kat merdivenle eve ulaşmak; yaşlılar, bebek arabasıyla dolaşan aileler ve evcil hayvanı olanlar için gündelik hayatı kolaylaştırır. Bahçe katı ya da zemin kat dairelerde bahçe kullanımı da olabilir. Buna karşılık sokak gürültüsü ve göz hizasındaki pencereler mahremiyeti azaltabilir; karşıdaki binalar ve ağaçlar kışın alçaktan gelen güneşi kesebilir. Dairenin altında ısıtılmayan bir otopark ya da depo varsa, o döşemenin iyi yalıtılmış olması gerekir; aksi hâlde daire alttan soğur.

Orta katlar çoğu zaman en dengeli katlardır. Altında ve üstünde ısıtılan daireler bulunduğu için döşemeden ve tavandan ısı kaybı azdır. Sokağın gürültüsünden biraz uzaklaşılmış, çatının ve rüzgârın etkisinden de korunmuş olunur. Asansör bir gün çalışmasa bile merdiven çıkmak üst katlara göre daha kolaydır.

Üst katlar ışık ve manzara bakımından öne çıkar. Çevredeki binaların gölgesinden kurtulan bir daire güneşi gün boyu daha uzun alır; sokağın sesi ve tozu da azalır. Eksileri ise asansöre bağımlılık, rüzgâra açıklık ve en üst katta çatıya yakınlıktır. Çatının hemen altındaki daire, binanın en çok ısı kaybedebilen yüzeyiyle komşudur.

Komşu sesleri de katla değişir. En üst katta üstünüzde komşu olmaz ve ayak sesi gelmez; en alt katta ise altınızda kimse olmaz, çocukların koşturması kimseyi rahatsız etmez. Ara katlarda her iki yönde de komşu vardır; döşemelerdeki ses yalıtımı orada daha çok hissedilir. Asansörün ve yangın merdiveninin yeri, merdiven boşluğuna komşu dairelerde ses ve trafik bakımından ayrıca fark yaratabilir.

Soğuk iklimde çatı katı

Isınan hava yükselir; bir binada ısının en çok kaçtığı yerlerden biri çatıdır. Bu yüzden en üst katın kışın ne kadar rahat olacağını büyük ölçüde çatının yalıtımı belirler. İyi yalıtılmış bir çatının altındaki daire, orta katlardaki bir daireden çok farklı hissettirmez; yalıtımı zayıf ya da kesintili bir çatının altında ise tavan soğuk kalır, köşelerde yoğuşma ve küf görülebilir.

Çatı arası havalandırması da önemlidir. Evden yükselen nemli hava, soğuk çatı arasında yoğuşursa yalıtım ıslanır ve işini yapamaz hâle gelir. İyi bir çatı, yalıtımı kuru tutacak biçimde havalandırılır.

Kar ayrı bir konudur. Çatıda biriken kar ağır bir yüktür ve eriyip donarken saçaklarda buz sarkıtları oluşturabilir. Kar tutucular, saçak ve oluk detayları bu yüzden soğuk iklimde çatının önemli parçalarıdır; ev bakarken sorulacak sorular arasında da yer alır. Bunları Ev alırken sayfamızda topladık.

Yazın ise çatı katı güneşi doğrudan alır. Serin yazlı bir şehirde bu çoğu zaman sorun olmaz, ama yalıtımı zayıf bir çatının altındaki daire yaz öğleden sonraları belirgin biçimde ısınabilir. Teras çatılarda su yalıtımı da önem kazanır; düz bir çatıda biriken su ve kar, yalıtım iyi yapılmamışsa alttaki daireye sızabilir.

Evinizde nerede karşınıza çıkar?

Kat seçimi çoğu zaman cephe ve tip seçimiyle birlikte yapılır. Aynı kattaki köşe ve ara daireler farklı ısınır, farklı ışık alır; aynı yöne bakan iki daire de bulundukları kata göre farklı gölgelenir. Bu iki konuyu cephe ve güneş ile köşe daire mi, ara daire mi yazılarında anlattık.

Daire kâşiflerimizde katı seçip aynı dairenin her kattaki yerini görebilirsiniz. Sue Park Suites'te zemin katta dükkânlar, altında kapalı otopark, üstünde yedi konut katı var; her konut katı aynı düzendedir. New Boulevard'ın zemin katında fırın, market ve eczane gibi işyerleri, üstünde konut katları yer alıyor.

Erzurum'da

Erzurum'da kış uzun ve karlıdır. Alt katlarda giriş, rampa ve kaldırımdaki kar ve buz gündelik hayatın bir parçasıdır; üst katlarda ise çatının karı nasıl taşıdığı ve suyu nasıl uzaklaştırdığı önem kazanır. Isıtma mevsimi uzun olduğu için orta katların dengeli sıcaklığı her kış hissedilir. Kışın güneş alçaktan geçtiği için karşı binaların gölgesi de uzar; aynı yöne bakan iki daireden üsttekinin kış aylarında daha uzun güneş alması bu yüzdendir. En üst ve en alt katlarda orta katlardaki rahatlığı yalıtım sağlar. Çatı, döşeme ve duvar yalıtımını ısı yalıtımı yazısında anlattık.

Ev bakarken müteahhide sorulacak sekiz soruyu ve devam eden projelerimizi aşağıda bulabilirsiniz.