Yapı denetim nedir, neyi denetler?

Yapı denetim nedir?

Yapı denetim, bir binanın projesine, ruhsatına ve yürürlükteki kurallara uygun yapılıp yapılmadığını inşaatın başından sonuna kadar denetleyen sistemin adıdır. Denetimi, Bakanlıktan izin belgesi almış yapı denetim kuruluşları yapar. Kuruluşun mühendisleri projeleri inceler, şantiyeyi aşama aşama kontrol eder ve binanın bittiğini belgeleyerek iskânın yolunu açar. Sistemin amacı, binanın yapımını yapı sahibinden ve müteahhitten ayrı bir gözle izlemektir.

Neyi denetler?

Denetim inşaattan önce başlar. Kuruluş, zemin etüdünü ve uygulama projelerini inceler ve uygunluk görüşünü belediyeye bildirir. İnşaat başlayınca binanın ruhsatına ve eklerine uygun yapılıp yapılmadığını denetler: temelin, kolon ve kirişlerin, döşemelerin ve tesisatın projesine göre yapılması bu denetimin parçasıdır.

Malzeme ve işçilik de denetlenir. Betondan alınan numuneler ve çelikten alınan örnekler akredite laboratuvarlarda denenir; sonuçlar binanın dosyasına girer. Beton numunelerinin ne anlattığını beton sınıfları yazısında, çeliğin görevini de donatı yazısında anlattık. Kuruluş, projeye ya da kurallara aykırı bir iş görürse bunu ilgili idareye bildirir; şantiyedeki iş sağlığı ve güvenliği planlarının uygulanmasını da izler ve gördüğü eksikleri müteahhide yazılı olarak bildirir. İş bittiğinde de binanın onaylı projesine uygun tamamlandığını belgeler; bu belge iskân için gereklidir. İskânı iskân yazısında anlattık.

Kim belirler, kim öder?

Yapı denetim kuruluşu yapı sahibiyle bir hizmet sözleşmesi yapar ve hizmet bedelini yapı sahibi öder. Küçük yapılar dışında kuruluş, yapı sahibinin ya da müteahhidin seçimiyle değil, elektronik ortamda yapılan bir belirlemeyle görevlendirilir. Yapı sahibi, denetim işlerinde müteahhidini kendi yerine vekil yapamaz; denetçi ile denetlenenin ayrı tutulması sistemin temelidir. Ruhsat alındıktan sonra kuruluş, yapıyı Bakanlığa bildirir; böylece her yapının denetim kaydı elektronik ortamda tutulur.

Kuruluşun sorumluluğu bina bitince bitmez. Yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren taşıyıcı sistemden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda iki yıl sürer. Denetim, müteahhidin kendi işinden sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; iki taraf da kendi işinden sorumludur.

Evinizde nerede karşınıza çıkar?

Bir şantiyenin tabelasında yapı denetim kuruluşunun adı yazar. Bitmiş bir binada kuruluşun raporları iskân dosyasındadır; beton deney sonuçları da bu kayıtlar arasında yer alır. Ev bakarken müteahhide sorulacak sorular arasında yapı denetimi de var; bunları Ev alırken sayfamızda topladık. İnşaatı süren bir projeden daire alırken denetim kuruluşunun adı ruhsattan ve şantiye tabelasından öğrenilebilir; bunu projeden daire almak yazısında anlattık.

Terimlerin bir projede nasıl göründüğüne bakmak isterseniz, aşağıdan devam eden projelerimize ve daire kâşifine geçebilirsiniz.